GİRİŞ    :

     Badem yurdumuzun iklim şartlarına adapte olmuş sert kabuklu meyve türlerinden biridir. Bademin ekonomik değeri ülkemizde ancak son yıllarda anlaşılabilmiştir.Ülkemizde ağaç sayısının fazla olmasına rağmen verimin düşük olması, yeteri kadar kültür çeşitlerinin bulunmamasından kaynaklanmaktadır. Bademin daha çok yabani tohumdan çoğaltılması bugüne kadar  standart bir ürün sağlanamamasına neden olmuştur.
    Yeni kurulan ticari bahçelerin standart çeşitlerle kurulması standart bir ürün ve verim artışı sağlayacaktır. Böylece birim alandan alınacak net gelir artacak, iç ve dış pazarlarda istenen bir ürün haline gelecektir.
    Badem besin değeri oldukça yüksek bir üründür. İçerdiği yüksek protein nedeniyle gelişmiş ülkelerde tüketimi yıldan yıla artmaktadır. Besin değerinin yüksek olması, mütevazi bir bitki oluşu, diğer sert kabuklu meyvelere göre kolay yetiştirilmesi, erken verime yatıp, ekonomik ömrünün uzun olması ülkemizde de badem plantasyonlarının günden güne artmasını sağlamaktadır.
    Badem plantasyonları  kurulurken en çok dikkat edilmesi gereken husus; ismine doğru ve tüplü fidanların kullanılmasıdır.Badem yapı itibariyle kazık köklü bir bitkidir.Bu nedenle çıplak köklü fidanlarla oluşturulacak bahçelerde fidan firesi çoktur.

NEDEN BADEM !
·Kireçli, bitki besin maddelerince fakir, taşlı  topraklarda yetişebilir.
·Kısa zamanda verime yatar. Uzun ömürlüdür.
·Depolama süresi diğer meyve türelerine göre kolay ve uzundur.
·Ağaçlandırma sahalarında erozyon kontrolü için ideal bitkidir.
·Bademin kendisine özgü hastalık ve zararlısı diğer türlere göre daha azdır.
·Susuz ve kurak koşullarda yetişebilir.
·Besin değeri yüksektir.
·Acı badem olarak  kozmetik ve ilaç sanayiinde kullanım alanı vardır. 

BOTANİK YAPISI
    Ağaç yapısı çeşide göre değişmekle birlikte orta ve uzun boyludur. Ağaç gelişimi kuvvetlidir. Meyve en fazla spur dallar üzerinde oluşur. Çiçeklenmesi hemen hemen şeftaliye benzemekle birlikte çiçek rengi açık pembeden beyaza kadar uzanmaktadır. Kök yapısı kazık kökdür. Dolayısıyle çıplak köklü fidanlarla kurulan bahçelerde fidan firesi çok, bitki adaptasyonu güç olmaktadır. Dolayısıyle fidan kurumalarına neden olmaktadır.
    Altını çizmek gerekirse;
· bahçe tesis edilirken standart üretim için  ismine doğru fidanlar,
· fidan firesini ortadan kaldırmak için tüplü fidanların kullanılması gerekmektedir.      
    Taze meyve ve kuruyemiş olarak tüketimi mevcuttur. İlkbaharda  henüz bahar meyveleri (erik,yeni dünya ..vb) pazara çıkmadığı, kış meyvelerinin tükendiği dönemde çağla badem olarak ekonomik değeri oldukça yüksektir. 3-4 yaşlarında verime yatar. 6-7 yaşlarında ekonomik anlamda maksimum verime ulaşır. Ekonomik verimi yıldan yıla artmakla birlikte ekonomik ömrü  50 yıldan uzundur.
Pomolojik olarak el, diş, sert, taş badem olarak 4 grupda sınıflandırılır. 

FİDANLIĞIMIZDA ÜRETİMİ YAPILAN ÇEŞİTLER
Nonpareil : California'da yetişen badem çeşitlerinin büyük bir kısmını oluşturmaktadır.Meyve orta irilikte, düz yassıdır. Mükemmel kalite ve lezzeti nedeniyle ticari değeri çok yüksektir. Kabuk kağıt kalınlığındadır. Ağaçlar kuvvetli ,hasadı kolaydır. İç randımanı %60-70 dir. Verimli bir çeşittir. Tozlayıcıları , Ne Plus Ultra, Teksas ve Thompsan ‘dır.
Teksas: California grubu bademlerinden uzun yıllar boyunca üretimi yapılan çeşittir. Meyve orta irilikte, kabuğu orta sertliktedir. Ağaç dikine büyür. Verimliliği çok iyidir. İç badem kalitesi orta, iç randımanı %45-50 . Tozlayıcıları , Marcona ve Nonpareil'dir.
Ne Plus Ultra :  Diğer çeşitlere göre erken çiçeklenmesi dona karşı hassasiyetini artırır. Meyve iri, kabuk yumuşaktır. Ağaçlar yayvan olarak büyür. İç badem kalitesi ortadır. Tozlayıcıları Nonpareil ve Marcona ‘dır.
Drake  : Orta geçci bir çeşittir. Sert kabukludur. Diğer çeşitlere göre polen miktarı oldukça fazladır. Tozlayıcısı Nonpareil'dir.
Cristomorto : İtalya orjinli bir çeşittir. Ağacın gelişme kuvveti iyidir.  Çiçek tomurcukları bir ve iki yaşlı dallarda oluşur. İç randıman  %20-25 civarındadır. İkiz badem oranı %10-30 arasındadır. Tozlayıcıları  Ferragnes, Ferraduel, Ferrastar'dır.
Ferragnes : Fransa orjinli bir çeşittir. Dallanma seyrektir. Çabuk meyveye yatar. Bol ve kararlı ürün verir. Kabuklar serttir. İç  randıman %35-40 ‘dır. Çift badem oranı %2-3’ tür. Tozlayıcısı Cristomorto'dur.
Tuono : İtalya orjinlidir. Geç çiçeklenir. En önemli özelliği kendine  verimlidir. Mahsul verme durumu iyidir. İç randıman %40 civarındadır. İkiz badem oranı %15-30 civarındadır. Çok iri olan
iç bademlerinin kalitesi oldukça iyidir. 
Ferrastar: Fransız orjinli bir çeşittir. İkiz meyve oranı %1'dir. Çok geç çiçek açar. İç randıman %35'dir. İri meyve yapar. İlkbahar geç donlarının etkin olduğu ekolojilerde rahatlıkla
yetiştirilebilir.Tozlayıcısı Cristomorto'dur. 
Garrigues: Orta-geç çiçeklenir.Verimli bir çeşittir. İç meyve ağırlığı 1.1 gramdır. Randıramı %29'dur. İkiz meyve yapmaz. Garrignes çeşidi ile döllenir.           
Picantili : A.B.D orjinlidir. Diş badem grubunda yer alır. İç randımanı %55'dir. İkiz meyve oranı %30'dur. İri meyve yapar. Geç çiçek açar. İlkbahar geç donlarının etkin olduğu ekolojilerde
rahatlıkla yetişebilir. Tozlayıcısı Yaltınski'dir.  
D.Largueta: İspanya orjinli bir çeşittir. Erken çiçek açar. İç randımanı %32'dir. İkiz meyve oranı %5'dir. Marcona ile tozlanır.
Yaltınski: Geç çiçeklenir. İç meyve ağırlığı 1.4  gramdır. Randımanı %32'dir. İkiz meyve oranı  %44'dür. Primorski ile döllenir.
 
İKLİM VE TOPRAK
     Meyvelerin olgunlaşabilmesi için yazın oldukça yüksek bir sıcaklığa gereksinim vardır. Badem bu yüzden Anadolu’ nun yüksek yerlerinde yetiştirilememektedir. Karadeniz bölgesinin serin ve nisbi nemi yüksek kesimleri badem için uygun değildir. Bademin gövde ve dalları oldukça düşük sıcaklık derecelerine dayanabilmektedir. Badem kış dinlenme ihtiyacı az olan bir meyve türüdür.Sıcaklık yönünden en kritik devre ağaçların çiçekte bulunduğu veya bunu izleyen körpe çağla devresidir. Çiçeklenme devresi başında -3 hatta -4 derecelere kadar dayanabilen çiçekler bu devrede -1.5 derecede zararlanırlar.Körpe çağla devresinde ise -1.0 ile -0.5derecede zarar görürler.
    Badem üretimini etkileyen en önemli faktör o bölgenin ilkbahar donlarıdır. Bu yüzden üretici ülkeler geç çiçek açan tiplerin seçimine büyük önem vermektedirler. Ülkemizde de üreticilerin bademe güvenilir bir ürün olarak bakamayışının ana nedeni don tehlikesidir. Badem yetiştiriciliği için kısmen de olsa bu sorunu aşmanın yolu oldukça geç çiçeklenen çeşitlerle  yetiştiricilik yapmaktır.    
 
Toprak : Badem süzek , derin alüviyal topraklarda iyi sonuç verir. Böyle yerlerde kökler 3 - 3.5 metreye kadar gidebilirler.  Ancak su ve besin maddelerinin büyük bir kısmını 1.2 - 2 metrelik alandan sağlayabilmektedir. Kurağa dayanan bir meyve türü olması nedeniyle taşlı ve çakıllı yerlerde yetişebilme olanağı vardır .Yani badem toprak istekleri yönünden kanaatkardır. Kireçli topraklara dayanımı son derecede iyidir. Badem için en tehlikeli toprak ise ağır killi ve nem tutan topraklardır. Bu tip topraklarda bademe anaç olarak erik kullanıldığı zaman sorunu giderebilme şansı mevcuttur.
 
ÜRETİM TEKNİĞİ   
     Çöğürlerin yetiştirilmesi : Badem çöğürü yetiştirilmek üzere alınacak tohumların tam gelişmiş ve olgun olması gerekir. Çöğür elde etmek amacıyla alınan tohumların çimlenme güçlerini kaybetmeyeceği bir ortamda çıkarılmaları fayda sağlayacaktır.    
    Tohumların katlanması : Katlama materyali olarak  nemli kum,  talaş, perlit,  vermikulit, yosun vs kullanılabilir. Çimlenmeyi kolaylaştırmak için ve embriyoda dinlenmenin  kesilmesi için katlamanın yapılmasında fayda vardır. Yine katlamayla tohum kabuğunda yumuşama olayıda gerçekleşmiş olmaktadır. Badem tohumları 40-50 günlük katlama süresine ihtiyaç duyarlar.İdeal katlama sıcaklığı +2 ila + 4 derecedir.
    Tohumların ekilmesi : Badem tohumları ya doğrudan ya da katlamadan sonra PE  tüplere ekilir. Tüpteki toprak tavı önemlidir.
    Tavlı toprak, çimlenme ve sürme süresini kısaltan en önemli faktördür.
    Aşılama Tekniği :  Kalem ve göz aşısı uygulanabilir. Göz aşısında kalem olarak bir yaşlı dallar kullanılır. Bu dalların dip ve uç kısmı kesilir. Yalnız ortasındaki gözler kullanılır. Dalın dibindeki gözler sürmez. Uç gözler ise pişkin olmadıklarından kullanılmamalıdır. Yaygın olarak T göz aşısı tatbik edilir. T göz aşısı topraktan yaklaşık olarak 10-20 cm yukarıdan yapılmalıdır. Yine bademde yaygın olarak kalem aşılarıda tatbik edilebilir. Gerek göz aşılarının gerekse kalem aşılarının yapılma nedenleri ve teknikleri diğer meyve türlerinde olduğu gibidir.
 
BAHÇE KURMA 
    Ülkemizde yaygın olarak kullanılan dikim mesafesi 6X6, 7X7 mesafeleridir. Bu mesafelerde tesis edilen Badem Plantasyonlarında fidan dikim tekniği ve dikim sonrasında yapılacak işlemler diğer meyve türlerinde olduğu gibidir. Yani fidan çukuru açma , krizma dikim, tuvalet budaması , can suyu,  tepe vurma vs. aynı diğer meyve türlerinde olduğu gibidir.
 
BAKIM İŞLEMLERİ  
Toprak Sürme: Sonbahar ve ilkbaharda sürüm
Sulama: Damlama veya salma sulama
Gübreleme: Tavsiyelere göre yapılmalıdır.
Hasat: Yeşil dış kabuk kavlayınca ve iç kabuk kahverengini alınca
Budama : Badem bahçeleri tesis edilirken dikkat edilmesi gereken hususlardan biriside ağaçlara verilecek şekillerdir. Badem için en uygun terbiye sistemi değişik doruk dallı (yani modifiye lider) sistemdir. İlk 2-3  yıl terbiye sisteminin oluşturulması tamamlanmış olması gerekmektedir. İleriki yıllarda verim budaması büyük önem taşır. Bademde kalın dal kesiminden kaçınmak gerekmektedir. Ancak ağaç üzerindeki 0.5-3 cm kalınlığındaki dallardan çıkarma işlemi yapılmalıdır. Yine gelişme döneminde bitkiler üzerindeki ince dallardan alınabilir. Bu da kışın bitki üzerinden aşırı dal çıkarımının önüne geçer. Kalın dal çıkarılması gerekiyorsa mutlaka aşı macunu ile kesik yüzeyin kapatılması gerekmektedir.